Ortadoğu’daki Gerilimler Küresel Bir Petrol Krizini Tetikler mi?İsrail’in İran’ın nükleer tesislerine yönelik olası askeri harekât haberleri, küresel petrol piyasalarında ciddi dalgalanmalara neden oluyor. Bu tehdit, petrol fiyatlarında önemli bir artışa yol açarak piyasalardaki derin endişeleri yansıtıyor. Başlıca endişe, küresel arzın kritik bir bileşeni olan İran’ın petrol üretiminde ciddi bir kesintiye yol açma olasılığından kaynaklanıyor. Daha da önemlisi, olası bir tırmanış durumunda İran’ın misilleme yapma ihtimali, özellikle dünya petrolünün büyük bir kısmının geçtiği stratejik Hürmüz Boğazı’nı kapatma riski taşıyor. Böyle bir senaryo, geçmiş Ortadoğu krizlerinde görülen tarihi fiyat sıçramalarına benzer, benzeri görülmemiş bir arz şokuna neden olabilir.
İran şu anda günde yaklaşık 3,2 milyon varil petrol üretiyor ve bu üretim, stratejik öneminin ötesinde kritik bir rol oynuyor. Özellikle Çin’e yapılan ihracatlar, ülke ekonomisi için hayati öneme sahip; dolayısıyla herhangi bir kesinti ciddi etkiler yaratacaktır. Kapsamlı bir çatışma, domino etkisi yaratan ekonomik sonuçlar doğurabilir: aşırı petrol fiyat artışları, küresel enflasyonu körükleyerek ekonomileri resesyona sürükleyebilir. Her ne kadar bir miktar yedek kapasite mevcut olsa da, uzun süreli bir kesinti ya da stratejik Hürmüz Boğazı’nın kapatılması bu kapasiteyi yetersiz bırakır. Petrol ithalatçısı ekonomiler, özellikle gelişmekte olan ülkeler, büyük ekonomik baskı altına girerken; Suudi Arabistan, ABD ve Rusya gibi büyük petrol ihracatçıları önemli finansal kazançlar elde edebilir.
Ekonomik etkilerin ötesinde, böyle bir çatışma Ortadoğu’nun jeopolitik dengesini kökten sarsar, diplomatik çabaları baltalar ve bölgesel gerilimleri tırmandırır. Jeostratejik açıdan, kritik deniz yollarının güvenliğini sağlama ihtiyacı ön plana çıkar ve küresel enerji tedarik zincirlerinin kırılgan yapısı daha net ortaya çıkar. Makroekonomik düzeyde ise merkez bankaları, büyümeyi bastırmadan enflasyonu kontrol etme gibi zorlu bir görevle karşı karşıya kalır; bu da güvenli liman varlıklarına talebin artmasına yol açar. Mevcut durum, küresel enerji piyasalarının ne kadar kırılgan olduğunu ve istikrarsız bir bölgede yaşanan jeopolitik gelişmelerin dünya genelinde ne kadar hızlı ve kapsamlı sonuçlar doğurabileceğini gözler önüne seriyor.
